Bilgisayarımda RSS okuyucu programımı açtığım anda yeni bir yazısı var mı diye merakla beklediğim kişilerin başında gelen Sevgili Arda Kutsal, geçtiğimiz hafta blogunda ( webrazzi.com adlı web sitesinde yeni nesi web girişimlerini inceliyor ) yine çok güzel bir yazı yazdı.

“Web balonu patlasa bile bize bişey olmaz” başlıklı yazısında Amerikada internet konusunda yaşanan gelişmeler sırasında birçok internet şirketinin başarısız olduğunu, ancak bizim ülkemizde internetin gelişiminin başarısızlıkları yaşamadan, yani basamakları atlayarak çıkarak yaşadığımızdan bahsediyordu. Bu güzel yazıyı okuyunca bende onun görüşlerine pararlel yorumlarımı sizlerle paylaşmak istedim.Internet’i bir iş olarak görüp Netpoint Interactive’i kurduğumuz 2000′li yılların başlarında bana da “Internet balonu patladı” diyen çok olmuştur. Bu sözleri söyleyenler internetin o günkü durumu ile ilgili hiç bir şeyden haberdar olmayıp, Amerikan internet şirketleri ile ilgili gazetelerde okudukları kısa haberlere itibar ediyorlardı.

Evet, Amerikada bir balon patladı. Ama ülkemizde bu sözü ağızlarına ciklet yapanlar şunu hiç sorgulamadı. Amerikadaki Internet şirketleri milyon dolarların telafuz edildiği risk sermayeleri ile kuruluyordu. Patlayan, kurumların interneti kullanmaları, internet kültürünü öğrenmeleri gerçeği değil, patlayan yüksek sermayelerle kurulan ve hızlı kâr etmesi beklenen internet şirketleri idi. Risk sermayesinin özünde zaten risk var. Risk sermayeleri internet işine erken girmek ve çok kâr etmek adına buldukları her internet şirketine yatırım yaptılar.Birçok şirket tutunamadı. Zira internet’te başarılı olmanın bilinen kesin kuralları bugün olmadığı gibi o günde yok tu! Internet de neyin doğru neyin yanlış olduğu henüz belli değildi bile. O zamanlar doğru olarak görülen birçok yaklaşım bugün yanlış oldular bile. Bugünün doğrularının bir kaç sene sonra yanlış olma ihtimalide çok yüksek.

Kurulduktan sonra internetin gelişimine ayak uyduramayan ve internet kullanıcılarının beklentilerine önem vermeyen şirketler kısa sürede ortadan kayboldular. Ancak sevgili Arda Kutsal’ın belirttiği gibi Türkiye’de internet Amerika’da olduğu gibi hızlı bir gelişim yaşamadı. Bir anlamda bir fırsattı bu ülkemizdeki internet şirketleri için.

Türkiyede’ki internet şirketlerinin çok fazla rakipleri yok. Daha doğrusu bir konu hakkında rekabet edilecek yüzlerce şirket yok. Dolayısıyla ülkemizdeki şirketlerin Amerikada yapılan doğruları ve yanlışları görüp, yanlış yapmama gibi fırsatları oldu. Diğer yandan ülkemizdeki internet şirketleri çok büyük sermayelerle kurulmadılar. Birçoğu küçük çaplı şirketler olarak başladılar. Başarıyla büyüdüler.

Superonline, Doğanonline gibi büyük oyuncular ise büyük holdinglere bağlı başladıkları ticari hayatlarına hâlâ o şekilde devam ediyorlar.

Dolayısıyla balon gibi şişip patlayan internet şirketi neredeyse hiç olmadı.

 

Ixir nerede?

Neredeyse dememin sebebi ise ülkemizdeki Ixir ve Vestelnet örnekleri. Vestelnet’i Superonline’ın satın alması bence bir patlama olarak nitelendirilemez. Zira Vestelnet internet bağlantısına odaklanmış bir teknoloji şirketi idi. Ama ixir için aynı şeyi söylemeyiz. Ixir tam bir balon patlaması örneğidir.

Ixir’i de Superonline satın aldı. Ancak Ixir’in yoğun reklâmla çıkışı ve kısa sürede devre dışı kalması benim aklımda kalan tek patlama hikâyesidir. Kısa sürede kurulan şirket çok büyük bütçeli, Banu Alkanlı reklâmlarıyla dikkat çekmişti. Çekmişti de. Dikkat çekmek internette başarıyı yakalamak anlamına gelmiyordu.

Türkiye’de risk sermayesi ne yapıyor?

Bilindiği gibi risk sermayesi şirketleri ellerindeki fonlar ile para kazanmak amacıyla yeni şirketlere yatırım yapar. Zira ekonomisi gelişmiş ülkelerde faiz, fon, hazine bonusu gibi yatırımlarla yükse kârlar elde edilmez. İyi para kazanmanın en doğru yolu iş’in özüne inmek, yani kâr eden bir iş yapmaktır. Türkiye ise 1980’den 2000 yılına kadar tam bir “paradan para kazanma” cenneti olmuştur. Dolayısıyla parası olanın yaptığı kendisi için en akıllı şey iş’e yatırım yapmak yerine faize ve dövize yatırım yapmak olmuştur.

Dolayısıyla geçtiğimiz 20 sene içerisinde bizim ülkemizde risk sermayesi olgusu maalesef fazla gelişememiştir. 2000 yılından itibaren enflasyon ve faizin düşmesi, bankacılık sitemindeki değişim paradan para kazanma dönemini bitirmiştir. Umarım ki bu durum devam eder. Bu olumlu gelişmenin ekonomiye tam yansımaması ise sermaye sahiplerinin bir işe yatırım yapma konusunda çekingen durmalarına sebebiyet vermektedir. Yatrım yapacağınız iş bir Internet şirketi ise, ortak olacağınız kişiler yani işin başında olması gerekenlerde gençler olacaktır. Bu durumda bizim ülkemizin pek kabullenebileceği bir durum değil. Nede olsa su küçüğün söz büyüğündür ülkemizde. Şu an tercih edilen yöntem beklemek şeklinde adlandırılabilir.

Söz’ün öz’ü

Türkler olarak girişimciliği seven bir milletiz. Ancak teknoloji ve ona bağlı gelişmeleri bir türlü anlayamadık. Markalaşmayı anlayamadığımız gibi. Daha önceki bir yazımda belirttiğim gibi İstanbul’da bir internet şirketi kurduğunuzda İTO’nun ( İstanbul Ticaret Odası ) “Bilgisayar, Büro Makineleri ve kırtasiye” meslek koluna üye oluyorsunuz. Bilişim, Internet ve Teknoloji gibi biri meslek kolu maalesef hâla yok. Şirketlerin bir çoğunda bilgi işlem bölümlerinde çalışanlar hâlâ hem yazılımcı, hem donanımcı, hem ağ yöneticisi, hem web tasarımcı. Yani bilgisayar’ın bir şekilde bulaştığı her konudan anlamaları bekleniyor. Teknolojiyi bir türlü kabullenemedik. Biri hariç. Cep telefonları.

Avrupa yakasının Tanrıverdisi’nin İşte Turkcell reklâmında dediği gibi;

Biz bilgisayar bilmeyiz. Biz telefon biliriz.

Ali Atıf Bir’in yazılarını Bugün gazetesinde devam edeceğini duymuş idik. Nitekim geçtiğimiz Pazar günü Ali Atıf Bir Bugün gazetesindeki yazılarına başladı. Daha doğrusu başlamış.

Bugün gazetesini hiç takip etmem. Zaten birçok gazeteyi internetten takip ediyorum. Bu sebeple Bugün gazetesinin web sitesi olan www.bugun.com.tr adresinden Ali Atıf Bir’in ilk yazısına bakmak için, web sitesini açtım. Yazarlar başlığına tıkladım. Karşıma tüm yazarlar ve son yazıları çıktı. Ama Ali Atıf Bir bu sayfada yer almıyordu.

Acaba bir sorun mu oldu diye düşünürken imdadıma Aykut Işıklar’ın “Aramıza hoş geldin Atıf Hoca” başlıklı yazısı yetişti. Aykut Işıklar kendi yazısında Ali Atıf Bir’e hoş geldin diyordu.

Görünen o ki Bugün gazetesi Ali Atıf Bir’in yazılarını web sitelerine taşıyacak gerekli çalışmayı henüz yapmamış. Bu bana yeni işe başlayan birinin masasının hazır olmaması gibi bir durumu hatırlattı.

Gazetelerden ve yazarlardan konu açılmışken hurriyet.com.tr’nin yazarlar bölümünün ne kadar başarılı olduğunu bahsetmemek olmaz. Daha önceki birkaç yazımda hurriyet.com.tr’yi eleştirmiştim. Bu eleştiriler hurriyet.com.tr’nin olumlu yönleri olmadığı anlamına gelmiyordu. Eleştiriye açık birçok yönüne rağmen Doğan Holding ve Hürriyet gazetesi internetin önemini erken farketmiş önemli şirketler. Klasik medya anlayışını internette taşımayacaklarını farketmeye başladıkça daha doğru adımlar atıyorlar.

Birçok gazetenin web sitesinde yazarlar bölümü var. Ama hiç biri size buraya tıkladığınızda bir örneğini göreceğiniz gibi ilgili yazarın geçmiş yazılarına kolayca ulaşabilme olanağı sunmuyor.

Hurriyet.com.tr Ali atıf Bir’in yazılarını web sitesinden kaldırmayı unuttu mu?

Hayır unutmadı. Öyle olsa Sabah gazetesine geçeli çok uzun bir süre olan Fatih Altaylı’nın yazılarını çoktan kaldırmıştı web sitesinden.

Hurriyet.com.tr kendi içinde oluşturduğu prensipler doğrultusunda yazarlarının geçmiş yazılarını web sitesinde tutmaya devam ediyor. Web sitesinden yazı arşivlerini kaldırmıyor.

Ali Atıf Bir’in Bugün gazetesinde ilk yazısına internetten henüz ulaşmanız mümkün değil. Ama Hürriyet gazetesinde yazdığı ilk yazısından son yazısına kadar tüm yazılarına hurriyet.com.tr’den ulaşabilirsiniz.

Teşekkürler hurriyet.com.tr. Yapılması gerekeni yaptığın için…